รักษ์สุขภาพ - ตอนที่ 64 การฝึกสติเพื่อรักษาโรค (4)

  • โดย ดร. วิทยา มานะวาณิชเจริญ
  • 8 เมษายน 2569
  • Tweet

7.2 การสแกนร่างกาย (Body scan)

เป็นการนำความสนใจไปยังส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ตั้งแต่ศีรษะถึงปลายเท้า เพื่อรับรู้ความรู้สึกทางกายอย่างละเอียด

7.3 การฝึกสติในชีวิตประจำวัน

เช่น การกินอย่างมีสติ (Mindful eating) การเดินอย่างมีสติ และการทำกิจกรรมประจำวันโดยไม่เป็นงานหลากหลาย(Multitasking)

8. ข้อจำกัดและข้อควรระวัง

แม้การฝึกสติจะมีประโยชน์มาก แต่ไม่ใช่การรักษาแทนยาหรือการรักษาทางการแพทย์ ผู้ป่วยโรคจิตเวชรุนแรง เช่น โรคจิตเภท (Schizophrenia) หรือ PTSD (= Post-traumatic stress disorder คือ สภาวะป่วยทางจิตใจเมื่อเผชิญกับเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่างร้ายแรง) ควรฝึกภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ นอกจากนี้ ผู้ฝึกบางรายอาจมีประสบการณ์ทางอารมณ์ที่รุนแรง จำเป็นต้องมีการคัดกรองและการติดตามผล

9. บทบาทของแพทย์และผู้เชี่ยวชาญสุขภาพ

แพทย์ นักจิตวิทยา นักกายภาพบำบัด และบุคลากรสุขภาพอื่น ๆ มีบทบาทสำคัญในการประเมินผู้ป่วย ออกแบบโปรแกรมการฝึก และติดตามผลลัพธ์ของการฝึกสติ การบูรณาการฝึกสติเพื่อบำบัดโรค (Mindful-based therapy: MBT) เข้ากับการรักษามาตรฐานช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลแบบองค์รวม (Holistic care)

10. การเปรียบเทียบสมาธิ, CBT และการรักษาด้วยยา

การรักษาความผิดปกติทางจิตใจและโรคเรื้อรังในปัจจุบันมักใช้แนวทางแบบผสมผสาน การฝึกสติเพื่อบำบัดโรค (MBT)) มักถูกเปรียบเทียบกับการบำบัดทางความคิดและพฤติกรรมด้วยสติ (Cognitive behavioral therapy: CBT) และการรักษาด้วยยา (Pharmacotherapy)

MBT เน้นการรับรู้และยอมรับประสบการณ์ปัจจุบัน ลดการคิดวนซ้ำ และเพิ่มความยืดหยุ่นทางจิตใจ เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการเรื้อรังและต้องการเสริมทักษะการจัดการตนเองในระยะยาว

CBT เน้นการปรับเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม มีหลักฐานชัดเจนในการรักษาโรคซึมเศร้า วิตกกังวล และ

PTSD คือ สภาวะป่วยทางจิตใจเมื่อเผชิญกับเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่างร้ายแรงโดยมักใช้ในรูปแบบการบำบัดแบบมีโครงสร้างและจำกัดเวลา

แหล่งข้อมูล – 

  1. Jon Kabat-Zinn. (1990). Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain, and Illness. New York: Delacorte Press.
  2. Zindel V. Segal, Mark G. Williams, & John D. Teasdale. (2013). Mindfulness-Based Cognitive Therapy for Depression (2nd ed.). New York: Guilford Press.